Is zon vermijden wel gezond? Expertkritiek op de ‘No sun policy’

Van waarschuwing naar nuance?

De afgelopen decennia is het advies rondom zonlicht vooral gericht op het vermijden van UV-straling, vooral vanwege het risico op huidkanker. Maar is deze ‘no sun policy’ wel in lijn met de groeiende wetenschappelijke inzichten over de gezondheidsvoordelen van zonlicht en met name UV-straling? Naar aanleiding hiervan is in 2024 een internationale conferentie georganiseerd. Deze bijeenkomst bracht toonaangevende onderzoekers, zoals dermatologen, immunologen etc. samen om de nieuwste data en inzichten over gezondheidsvoordelen van UV-licht te delen.

De evolutie van zonadvies

De discussie over zonlicht en gezondheid is al bijna een eeuw oud. In 1928 werd UV-straling als kankerverwekkend erkend en was het volksgezondheidsbeleid gericht op het beperken van de blootstelling ervan. Opvallend genoeg werd in de jaren 40 het verband gelegd tussen meer zonlicht en een lagere kankersterfte. Vanaf de jaren 50 tot nu is er een “no sun policy” ontstaan, met name in westerse landen, om huidkanker te voorkomen. Pas de laatste jaren groeit het besef dat deze focus mogelijk te eenzijdig is en dat een gematigde blootstelling aan zonlicht ook belangrijke gezondheidsvoordelen heeft, vooral in landen met weinig zonuren.

Belangrijkste onderzoeksbevindingen

• Epidemiologische studies tonen aan dat mensen die meer worden blootgesteld aan zonlicht of UV-straling, minder vaak overlijden aan hart- en vaatziekten en kanker. Dit effect is het sterkst aangetoond in grote cohortstudies uit Scandinavië en het VK, waar het verschil in levensverwachting tussen mensen met weinig en veel zonblootstelling vergelijkbaar bleek met het verschil tussen rokers en niet-rokers.
  
  
• Uit onderzoek blijkt dat de voordelen van UV-straling niet alleen te danken zijn aan vitamine D. UVB uit zonlicht stimuleert de aanmaak van vitamine D, wat belangrijk is voor sterke botten en een goed immuunsysteem. Daarnaast activeert UV-licht andere processen: UVA zorgt voor de afgifte van stikstofmonoxide (NO) uit de huid, wat de bloeddruk verlaagt en het risico op hart- en vaatziekten vermindert. UV-straling activeert ook routes waarbij de hersenen, hormonen en het immuunsysteem samenwerken. Deze routes beïnvloeden het immuunsysteem op verschillende manieren en kunnen mogelijk het risico op auto-immuunziekten verlagen.
  
  
• Zonlicht versus vitamine D-suppletie: Hoewel een tekort aan vitamine D in verband wordt gebracht met een hoger risico op ziekte en sterfte, laten grote studies met supplementen weinig effect zien van extra vitamine D op andere gezondheidsuitkomsten dan bot- en tandgezondheid. Dit suggereert dat zonlicht zelf – en niet alleen vitamine D – gezondheidsvoordelen biedt.

Belang voor volksgezondheid en beleid

De auteurs pleiten ervoor om het volksgezondheidsbeleid aan te passen, zeker in noordelijke landen. De huidige adviezen zijn vaak gebaseerd op ervaringen van mensen met een lichte huid in zonnige landen (zoals Australië), terwijl in landen met weinig zon juist het gezondheidsvoordeel van meer zonblootstelling groter lijkt, dan het risico op huidkanker. Ze adviseren meer genuanceerde voorlichting, afgestemd op huidtype, locatie en seizoen, en roepen op tot meer onderzoek naar veilige vormen van UV-blootstelling, zoals gecontroleerde lichttherapie.

Samenvattend

Dit stuk is het resultaat van een internationale samenwerking van experts die de balans tussen de risico’s en voordelen van zonlicht opnieuw willen beoordelen. Ze baseren zich op de nieuwste epidemiologische, klinische en mechanistische studies en roepen op tot een meer gebalanceerde, specifieke benadering van zonadvies, vooral in landen met weinig zonlicht. Hierbij is aandacht voor zowel de volksgezondheid als individuele verschillen essentieel.

De gezondheidsvoordelen van zonlicht gaan dus verder dan alleen vitamine D en zijn niet volledig te vervangen door supplementen.